Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі. Өлшеу құралдарын индикаторлар қатарына ауыстыру тәртібі

07.02.2022

Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі.

Өлшеу құралдарын индикаторлар қатарына ауыстыру тәртібі

Осы тақырыпта «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы» Қазақстан Республикасының Заңын және өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласындағы стандарттарды дұрыс қолдануға қатысты мәселені қарауды ұсынамыз.

Осылайша, «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) 19-бабының 7-тармағына сәйкес физикалық шамалардың өзгерістерін олардың мәндерін нормаланған дәлдікпен шамалар бірліктерінде бағалаусыз байқау үшін қолданылатын өлшем құралдары салыстырып тексеруге жатпайды деп айтылған.

Мұндай техникалық құралдардың жарамдылығын бақылауды оларды пайдаланушылар жүзеге асырады.

Алайда, Заңның 22-бабының 1-тармағына сәйкес мемлекеттік метрологиялық бақылау объектілерінің бірі өлшем құралдары болып табылатынын ұмытпаған жөн.

Сондай-ақ, мемлекеттік метрологиялық бақылау мемлекеттік реттеуге және нормативтік құқықтық актілерге қатысты өлшеу тізбелерінде метрологиялық талаптар белгіленген өлшеулер кезінде қолданылатын Заңның осы бабының 1-тармағында көрсетілген объектілерге қолданылатынын әрдайым есте ұстау қажет.

Бүгінде салалық министрліктер мемлекеттік реттеуге қатысты тиісті өлшем тізбелерін бекітті.

Ал өлшеу құралдарын индикаторлар разрядына ауыстыру үшін бүгінгі күні ҚР СТ 2.8-2002 «Өлшеу құралдарын индикаторлар разрядына ауыстыру тәртібі» орнына Техникалық реттеу және метрология комитетінің 2018 жылғы 01 қарашадағы № 314-од бұйрығымен ҚР СТ 2.8-2018 «Өлшеу құралдарын индикаторлар разрядына ауыстыру тәртібі» (бұдан әрі - Стандарт) бекітілді. Осы Стандарт 2020 жылғы 01 қаңтарда күшіне енеді.

Сонымен, индикаторлар санатына физикалық шаманың болуын анықтауға арналған немесе физикалық шамалардың өзгеруін олардың мәндерін нормаланған дәлдікпен шамалар бірліктерінде бағаламай бақылау үшін қолданылатын өлшеу құралдары ғана жатқызылуы мүмкін.

Өлшеу құралдарын индикаторлар санатына ауыстыру өлшеу құралдарымен орындалатын функцияға байланысты талдау жүргізілгеннен кейін ғана мүмкін болады. Индикаторлар санатына ауыстыруға болатын өлшеу құралдарын анықтағаннан кейін өлшеу құралы туралы ақпаратты көрсете отырып, осы өлшеу құралдарының тізімін жасау қажет.

Осы өлшем құралдарын бақылауды өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласындағы мемлекеттік органдар, жеке және заңды тұлғалар жүзеге асырады.

Индикаторлар разрядына ауыстырылған өлшем құралдарының тізбесін мемлекеттік органның, жеке немесе заңды тұлғаның басшысы бекітеді. Өлшеу құралдарының деректері техникалық жарамды күйде болуы тиіс.

Өлшем құралдарын индикаторлар разрядына жатқызу дұрыстығының сақталуына мемлекеттік метрологиялық бақылауды Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес уәкілетті орган ведомствосының және оның аумақтық бөлімшелерінің лауазымды адамдары жүзеге асырады. Яғни Заңның 28-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитетінің тиісті аумақтық бөлімшесінің мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторлары.

Тізбеде көрсетілгенге сәйкес келмейтін өлшем құралдарын индикаторлар разрядына дұрыс аудармау немесе оларды мақсаты бойынша пайдаланбау фактілері анықталған кезде индикаторлар разрядына ауыстырылған осы өлшем құралдарының тізбесі жойылады, ал кінәлі тұлғалар Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жауаптылықта болады. Яғни, егер осы өлшем құралдары мемлекеттік реттеуге жататын өлшем құралдарының тізбесінде болса, олар салыстырылып-тексерілмеген және салыстырып-тексеру туралы сертификаттары жоқ болып есептеледі.

Мәселен, Заңның 24-бабына сәйкес осы Заңның 22-бабының 1-тармағында көрсетілген объектілерге мемлекеттік метрологиялық бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес жоспардан тыс тексеру және профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.

Мәселен, Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес профилактикалық бақылау жүргізу кезінде Заңнама бұзылған жағдайда профилактикалық бақылау жүргізілген тұлғаға, Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы Заңнамасын бұзушылықтарды жою туралы орындалуы міндетті ұсынымдар, нұсқамалар берілетін болады.

Ал жоспардан тыс тексеру жүргізілген жағдайда, сондай-ақ Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодексінің 419-бабына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырылады.

Осы бап жеке тұлғаларға – отыз, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – екі жүз отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – үш жүз он, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне мың алты жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуды көздейді.

Қайталап әкімшілік құқық бұзушылық жасалған жағдайда жеке тұлғаларға – тоқсан, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – төрт жүз алпыс, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – алты жүз жиырма, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне екі мың айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Осыған байланысты, өлшеу құралдарын индикаторлар разрядына ауыстыру кезінде Заңнаманың, Стандарттардың, Тізбелердің және т.б. талаптарын қатаң сақтауға кеңес береміз.

Сұрақтар туындаған жағдайда, Сіз Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитетінің Алматы қаласы бойынша департаментіне хабарласа аласыз.

Біздің мекен-жай – Алматы қаласы, Жандосов көшесі, 2. Тел. 392-15-03.

Бас маман – Алматы қаласының мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторы – Имашев Ринат Бахытжанович.

Государственная система обеспечения единства измерений Республики Казахстан.

Порядок перевода средств измерений в разряд индикаторов

В этой теме предлагаем рассмотреть вопрос касательно правильного применения Закона Республики Казахстан «Об обеспечении единства измерений» и Стандартов в области обеспечения единства измерений.

Так, согласно пункта 7 статьи 19 Закона Республики Казахстан «Об обеспечении единства измерений» (далее - Закон) гласит, что средства измерений, применяемые для наблюдения за изменениями физических величин без оценки их значений в единицах величин с нормированной точностью, поверке не подлежат.

Контроль за исправностью таких технических средств осуществляют их пользователи.

Однако, не стоит забывать о том, что согласно пункта 1 статьи 22 Закона одними из объектов государственного метрологического контроля являются средства измерений.

Также, всегда необходимо помнить о том, что государственный метрологический контроль распространяется на объекты, указанные в пункте 1 настоящей статьи Закона, применяемые при измерениях, к которым установлены метрологические требования в перечнях измерений, относящихся к государственному регулированию, и нормативных правовых актах.

Сегодня, отраслевыми министерствами утверждены соответствующие перечни измерений, относящихся к государственному регулированию.

А для перевода средств измерений в разряды индикаторов на сегодняшний день взамен СТ РК 2.8-2002 «Порядок перевода средств измерений в разряд индикаторов» Приказом Комитета технического регулирования и метрологии от 01 ноября 2018 года № 314-од был утвержден СТ РК 2.8-2018 «Порядок перевода средств измерений в разряд индикаторы» (далее - Стандарт). Данный Стандарт вступил в силу 01 января 2020 года.

Так, к разряду индикаторов могут отнесены только те средства измерений, которые предназначены для установления наличия какой-либо физической величины или применяемые для наблюдения за изменением физических величин без оценки их значений в единицах величин с нормированной точностью.

Перевод средств измерений в разряд индикаторов возможен только после проведения анализа в зависимости от фукнции выполняымых средствами измерений. После определения средств измерений, которые возможно перевести в разряд индикаторов в обязательном порядке необходимо составить перечень данных средств измерений с указанием сведении о средстве измерений.

Контроль за данными средствами измерений осуществляет государственные органы, физические и юридические лица в области обеспечения единства измерений.

Перечень средств измерений переведенных в разряд индикаторов утверждается руководителем государственного органа, физического или юридического лица. Данные средств измерений должны быть в технически исправном состоянии.

Государственный метрологический контроль за соблюдением правильности отнесения средств измерений к разряду индикаторов осуществляют должностные лица ведомства уполномоченного органа и его территориальных подразделений в соответствии с законами Республики Казахстан. То есть согласно статьи 28 Закона, государственные инспектора Республики Казахстан по государственному контролю соответствующего территориального подразделения Комитета технического регулирования и метрологии Министерства торговли и интеграции Республики Казахстан.

При установлении фактов не правильного перевода средств измерений в разряд индикаторов или использования их по назначению, которые не соответствуют указанному в перечне, перечень данных средств измерений переведенных в разряд индикаторов аннулируется, а виновные лица несут ответственность предусмотренную законодательством Республики Казахстан. То есть, если данные средства измерений подпадают в перечень средств измерений, относящихся к государственному регулированию, они будут считаться как не поверенные и не имеющие сертификаты о поверке.

Так, согласно статьи 24 Закона, государственный метрологический контроль за объектами, указанными в пункте 1 статьи 22 настоящего Закона, осуществляется в форме внеплановой проверки и профилактического контроля в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан и настоящим Законом.

Так, в случае нарушения Законодательства при проведении профилактического контроля в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан в отношений лица, которого проведен профилактический контроль будет выдано обязательные для исполнения рекомендации, предписания об устранении нарушений законодательства Республики Казахстан об обеспечении единства измерений.

А в случае проведения внеплановой проверки, также согласно Кодекса Республики Казахстан «Об административных правонарушениях» будет составлен протокол об административном правонарушении согласно статьи 419.

Данная статья предусматривает штраф на физических лиц в размере тридцати, на должностных лиц, субъектов малого предпринимательства или некоммерческие организации – в размере двухсот тридцати, на субъектов среднего предпринимательства – в размере трехсот десяти, на субъектов крупного предпринимательства – в размере тысячи шестисот месячных расчетных показателей.

В случае повторного административного правонарушения влечет штраф на физических лиц в размере девяноста, на должностных лиц, субъектов малого предпринимательства или некоммерческие организации – в размере четырехсот шестидесяти, на субъектов среднего предпринимательства – в размере шестисот двадцати, на субъектов крупного предпринимательства – в размере двух тысяч месячных расчетных показателей.

В этой связи, рекомендуем строго соблюдать требования Законодательства, Стандартов, Перечней и т.д. при переводе средств измерений в разряд индикаторов.

В случае возникновения вопросов, Вы можете обратиться в Департамент Комитета технического регулирования и метрологии Министерства торговли и интеграции Республики Казахстан по городу Алматы.

Наш адрес – г.Алматы, ул.Жандосова, 2. Тел. 392-15-03.

Главный специалист – государственный инспектор по государственному контролю города Алматы – Имашев Ринат Бахытжанович.